Rzeczpospolita, front page: Zamach stanu (Warsaw, 13 May 1926)
Front page of the Warsaw daily Rzeczpospolita, 13 May 1926, the day after Piłsudski's troops reached the capital. The banner 'ZAMACH STANU' ('coup d'état') frames the events; the page prints the government's communiqué blaming 'spiskowców i burzycieli ładu i porządku' ('conspirators and wreckers of order') and the President's order invoking 'Honor i Ojczyzna' and loyalty to the Constitution.
- Date
- May 13, 1926
- Period
- Interwar
- Made by
- Spółka Wydawnicza Rzeczpospolita, Warsaw (publisher of the daily Rzeczpospolita)
- Country
- Poland
- Medium
- Newspaper pages
- Issuer type
- Media
- Regime
- Second Polish Republic
- Leader
- Wincenty Witos
- Audience
- Domestic public
- Purpose
- Warn or inform
- Event
- May Coup 1926
- Techniques
- Name-callingTransfer
- Source
- Identified Openly sourced: the speaker is who they say they are
- Source
- Polona (Biblioteka Narodowa, National Library of Poland), retrieved October 2, 2026
- Rights
- Public domain (Polona: 'Domena Publiczna'; Polish daily issued 1926)
Rzeczpospolita, no. 130, 13 May 1926; Biblioteka Narodowa, via Polona
Text on the object
Cena pojedyńczego numeru tylko 15 groszy RZECZPOSPOLITA CZWARTEK 13 MAJA 1926 R. Rok VII Nr. 130 CENA 15 GR. ZAMACH STANU Powołanie przez większość parlamentarną gabinetu p. Witosa, spowodowało nieprzebierającą w środkach reakcję. [...] MARSZ P. MARSZAŁKA PIŁSUDSKIEGO NA WARSZAWĘ [...] ROZKAZ WOJSKOWY P. PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ Żołnierze Rzeczypospolitej! Honor i Ojczyzna — to hasła, pod któremi pełnicie szczytną służbę pod sztandarami Białego Orła. Dyscyplina i bezwzględne posłuszeństwo prawowitym władzom i dowódcom — to najważniejszy obowiązek żołnierski, na który składaliście przysięgę. Wierność Ojczyźnie, wierność Konstytucji, wierność legalnemu rządowi — jest warunkiem dotrzymania tej przysięgi. [...] (—) S. WOJCIECHOWSKI. Prezes Rady Ministrów (—) WINCENTY WITOS. Minister Spraw Wojskowych (—) J. T. MALCZEWSKI, gen. dywizji. Warszawa, dn. 12 maja 1926 roku. ODEZWA RZĄDU Około godz. 3-ej po poł. rząd wydał o wypadkach następujący komunikat: Szerzona od dłuższego czasu przez spiskowców i burzycieli ładu i porządku zbrodnicza agitacja wśród wojska, spowodowała smutne następstwa: Kilka oddziałów wojska z kilku powiatów zebrane w okolicy Rembertowa, podniecone fałszywemi pogłoskami i uwiedzione sfałszowanemi rozkazami, dało się pociągnąć do złamania dyscypliny i wypowiedzenia posłuszeństwa rządowi Rzeczypospolitej. [...] Rząd wzywa wszystkich obywateli do bezwzględnego spokoju i posłuchu legalnym władzom Rzeczypospolitej. OGŁOSZENIE STANU WYJĄTKOWEGO Rada Ministrów na posiedzeniu w dniu 12 b. m. uchwaliła zawieszenie praw obywatelskich na mocy § 124 Konstytucji Rzplitej Polskiej z dn. 17 marca. [...] NASTRÓJ NA MIEŚCIE [...] Dodatki nadzwyczajne wydane przez kilka pism w ogromnej ilości egzemplarzy były rozchwytane. [...] Policja wogóle zajęła stanowisko ściśle neutralne, stojąc na straży bezpieczeństwa publicznego stolicy.
Price of a single copy only 15 groszy RZECZPOSPOLITA THURSDAY 13 MAY 1926 Year VII No. 130 PRICE 15 GR. COUP D'ÉTAT The appointment by the parliamentary majority of the cabinet of Mr Witos caused a reaction that stopped at no means. [...] MARSHAL PIŁSUDSKI'S MARCH ON WARSAW [...] MILITARY ORDER OF THE PRESIDENT OF THE REPUBLIC Soldiers of the Republic! Honour and Fatherland — these are the watchwords under which you perform your noble service beneath the standards of the White Eagle. Discipline and unconditional obedience to the lawful authorities and commanders — that is the most important soldierly duty, to which you swore your oath. Fidelity to the Fatherland, fidelity to the Constitution, fidelity to the legal government — is the condition of keeping that oath. [...] (—) S. WOJCIECHOWSKI. President of the Council of Ministers (—) WINCENTY WITOS. Minister of Military Affairs (—) J. T. MALCZEWSKI, Maj. Gen. Warsaw, 12 May 1926. PROCLAMATION OF THE GOVERNMENT At about 3 p.m. the government issued the following communiqué on the events: The criminal agitation among the army, spread for a long time by conspirators and wreckers of law and order, caused sad consequences: Several army units from several districts, gathered near Rembertów, excited by false rumours and misled by falsified orders, let themselves be drawn into breaking discipline and refusing obedience to the government of the Republic. [...] The government calls on all citizens to absolute calm and obedience to the legal authorities of the Republic. PROCLAMATION OF A STATE OF EMERGENCY The Council of Ministers at its session on the 12th of this month resolved to suspend civil rights on the strength of § 124 of the Constitution of the Republic of Poland of 17 March. [...] MOOD IN THE CITY [...] Extra editions issued by several papers in huge numbers of copies were snapped up. [...] The police in general took a strictly neutral position, standing guard over the public safety of the capital.
Read from the 800 px page image. Excerpts: masthead, banner headline, opening sentence, the President's order (first three paragraphs and signatures), the government communiqué, the opening of the emergency decree, and two sentences from 'Nastrój na mieście'; [...] marks omitted text. The sentence of the President's order after 'tej przysięgi' and parts of the decree's list of territories are not transcribed.
